Απόφραξη Περιφερικής Αρτηρίας: πώς προκαλείται και πώς αντιμετωπίζεται;

Η απόφραξη περιφερικής αρτηρίας αποτελεί μια σοβαρή καρδιολογική κατάσταση που μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία του ασθενούς. Ο όρος αναφέρεται στη μερική ή πλήρη στένωση των αρτηριών που τροφοδοτούν με αίμα τα άκρα, συνήθως τα πόδια, με αποτέλεσμα τη μείωση της αιμάτωσης και την εμφάνιση συμπτωμάτων που ποικίλλουν από ήπια δυσφορία έως σοβαρή ισχαιμία.

Τι είναι η απόφραξη περιφερικής αρτηρίας

Η απόφραξη περιφερικής αρτηρίας προκύπτει όταν υπάρχει στένωση ή απόφραξη στις αρτηρίες των άκρων, συνήθως λόγω συσσώρευσης αθηρωματικής πλάκας (πλούσια σε λίπος, χοληστερόλη και κυτταρικά κατάλοιπα) στα τοιχώματα των αγγείων. Αυτή η κατάσταση ανήκει στο φάσμα των περιφερικών αρτηριακών παθήσεων και επηρεάζει κυρίως ανθρώπους άνω των 50 ετών, ιδιαίτερα όσους έχουν παράγοντες κινδύνου όπως υψηλή αρτηριακή πίεση, διαβήτη, υψηλή χοληστερόλη ή ιστορικό καπνίσματος.

Η στένωση των αρτηριών μειώνει τη ροή αίματος προς τους μυς και τους ιστούς των άκρων. Στην αρχή, οι ασθενείς μπορεί να μην εμφανίζουν συμπτώματα, ενώ όσο εξελίσσεται η πάθηση, η μειωμένη αιμάτωση μπορεί να προκαλέσει μυϊκό πόνο κατά τη βάδιση, κρύα πόδια, αλλαγές στο χρώμα του δέρματος και, σε σοβαρές περιπτώσεις, έλκη που δεν επουλώνονται.

Αίτια της απόφραξης περιφερικής αρτηρίας

Ο πιο συχνός παράγοντας πρόκλησης της απόφραξης περιφερικής αρτηρίας είναι η αθηροσκλήρωση, η σταδιακή σκλήρυνση και στένωση των αρτηριών λόγω εναπόθεσης λιπιδίων και φλεγμονωδών κυττάρων στα τοιχώματά τους. Η διαδικασία αυτή είναι προοδευτική και συνήθως εμφανίζει συμπτώματα μόνο όταν η στένωση φτάσει σε σημαντικό βαθμό.

Άλλοι παράγοντες που μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της απόφραξης περιφερικής αρτηρίας περιλαμβάνουν:

• Κάπνισμα, που αποτελεί τον πιο σημαντικό τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου. Η νικοτίνη και οι τοξικές ουσίες των τσιγάρων βλάπτουν τα αγγεία και επιταχύνουν την αθηροσκλήρωση.
• Διαβήτης, καθώς αυξάνει τον κίνδυνο βλάβης στα αγγεία λόγω υψηλών επιπέδων γλυκόζης στο αίμα.
• Υπέρταση, καθώς η αυξημένη πίεση ασκεί πρόσθετη φθορά στα τοιχώματα των αρτηριών.
• Υπερχοληστερολαιμία, καθώς η υψηλή χοληστερόλη ευνοεί τη δημιουργία πλάκας στα αγγεία.
• Οικογενειακό ιστορικό καρδιοπάθειας, καθώς η γενετική προδιάθεση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο.
• Καθιστικός τρόπος ζωής και παχυσαρκία, που μειώνουν τη φυσική ικανότητα των αγγείων και ευνοούν την ανάπτυξη αθηροσκλήρωσης.

Σε πιο σπάνιες περιπτώσεις, η απόφραξη μπορεί να προκληθεί από θρόμβωση, φλεγμονώδεις αγγειίτιδες ή τραυματισμούς στα αγγεία.

Συμπτώματα της απόφραξης περιφερικής αρτηρίας

Τα συμπτώματα της απόφραξης περιφερικής αρτηρίας εμφανίζονται συνήθως προοδευτικά και μπορεί να ποικίλουν ανάλογα με τη σοβαρότητα της στένωσης. Τα συμπτώματα που αναφέρονται πιο συχνά είναι:

• Πόνος ή κράμπες στα πόδια κατά τη βάδιση (διαλείπουσα χωλότητα). Αυτός ο πόνος υποχωρεί με την ανάπαυση, αλλά εμφανίζεται ξανά με το περπάτημα ή οποιαδήποτε άλλη σωματική δραστηριότητα.
• Αίσθημα ψυχρότητας ή μούδιασμα στα άκρα, το οποίο προκαλείται από μειωμένη αιμάτωση των μυών και των νεύρων.
• Αλλαγές στο χρώμα του δέρματος. Τα πόδια μπορεί να γίνουν μπλε ή πιο σκούρα λόγω κακής κυκλοφορίας.
• Αργή επούλωση πληγών ή έλκη, λόγω της περιορισμένης ροής αίματος.
• Απώλεια τριχών ή πάχυνση των νυχιών, συνήθως εξαιτίας της μειωμένης αιμάτωσης.
• Σοβαρή ισχαιμία. Σε προχωρημένες περιπτώσεις, ο πόνος μπορεί να εμφανίζεται ακόμη και σε ηρεμία και να συνοδεύεται από νεκρωτικές αλλοιώσεις.

Διάγνωση της απόφραξης περιφερικής αρτηρίας

Η διάγνωση βασίζεται σε συνδυασμό κλινικής εξέτασης και απεικονιστικών εξετάσεων. Ο καρδιολόγος μπορεί να πραγματοποιήσει κλινική εξέταση για να ελέγξει τους σφυγμούς στα πόδια και να αξιολογήσει τα συμπτώματα κατά τη βάδιση, : Έλεγχος σφυγμών στα πόδια και αξιολόγηση συμπτωμάτων κατά τη βάδιση, δοκιμασία ανίχνευσης του δείκτη αστραγάλου-βραχίονα για να συγκρίνει την πίεση στα πόδια με την πίεση στο χέρι ώστε να εκτιμηθεί η ροή αίματος. Μπορεί να χρειαστεί υπερηχογράφημα Doppler το οποίο απεικονίζει τη ροή αίματος και εντοπίζει τυχόν στένωση ή απόφραξη και αγγειογραφία, για ακριβή απεικόνιση των αγγείων και προγραμματισμό θεραπείας.

Πώς αντιμετωπίζεται η απόφραξη περιφερικής αρτηρίας

Η θεραπεία της απόφραξης περιφερικής αρτηρίας εξαρτάται από τη σοβαρότητα της στένωσης και τα συμπτώματα του ασθενούς. Οι κύριες θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν αλλαγές στον τρόπο ζωής, φαρμακευτική αγωγή και επεμβατικές διαδικασίες.

Αλλαγές στον τρόπο ζωής

Η υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών είναι το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα για τη βελτίωση της κυκλοφορίας και την πρόληψη της επιδείνωσης της νόσου. Συνιστάται διακοπή καπνίσματος, σωστή διατροφή με χαμηλά λιπαρά και πλούσια σε φρούτα και λαχανικά, τακτική σωματική δραστηριότητα, όπως περπάτημα ή ήπια αεροβική άσκηση, έλεγχο σακχάρου και χοληστερόλης

Φαρμακευτική αγωγή

Οι γιατροί μπορεί να συνταγογραφήσουν φάρμακα για τη μείωση του κινδύνου θρόμβωσης, την εξισορρόπηση των λιπιδίων στο αίμα και την προστασία των αγγείων, για έλεγχο της αρτηριακής πίεσης αλλά και φάρμακα που βελτιώνουν τη ροή αίματος στους μύες, σε περιπτώσεις ήπιας διαλείπουσας χωλότητας

Επεμβατικές μέθοδοι

Σε προχωρημένες ή συμπτωματικές περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί επεμβατική αντιμετώπιση:

• Αγγειοπλαστική με ή χωρίς τοποθέτηση stent, προκειμένου να διατηρηθεί ανοικτή η ροή.
• Χειρουργική παράκαμψη (bypass), προκειμένου να δημιουργηθεί νέα οδός για την κυκλοφορία του αίματος γύρω από το φραγμένο τμήμα της αρτηρίας.
• Απομάκρυνση θρόμβου ή αθηρωματικής πλάκας, σε ορισμένες περιπτώσεις και για άμεση αποκατάσταση της ροής.

Η επιλογή της θεραπείας γίνεται μετά από λεπτομερή αξιολόγηση από τον καρδιολόγο και εξειδικευμένο αγγειοχειρουργό, με βάση την κατάσταση της νόσου και τις ανάγκες του ασθενούς.

Συμβουλές πρόληψης και μακροχρόνια φροντίδα

Η πρόληψη της απόφραξης περιφερικής αρτηρίας βασίζεται κυρίως στον έλεγχο των παραγόντων κινδύνου και στην τακτική παρακολούθηση. Η έγκαιρη διάγνωση, η διακοπή του καπνίσματος, η υγιεινή διατροφή και η τακτική άσκηση μπορούν να επιβραδύνουν ή ακόμη και να σταματήσουν την εξέλιξη της νόσου. Επιπλέον, η συνεργασία με τον καρδιολόγο για τον έλεγχο χοληστερόλης, σακχάρου και αρτηριακής πίεσης είναι σημαντικά για την αποφυγή σοβαρών επιπλοκών.

Η απόφραξη περιφερικής αρτηρίας είναι μια σοβαρή κατάσταση που απαιτεί έγκαιρη διάγνωση και ολοκληρωμένη αντιμετώπιση. Η πρόληψη, η αλλαγή του τρόπου ζωής, η φαρμακευτική αγωγή και οι κατάλληλες επεμβατικές τεχνικές μπορούν να μειώσουν τον πόνο, να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής και να προλάβουν επιπλοκές. Κλείστε άμεσα ραντεβού με τον καρδιολόγο σας.

Γράφει ο Δημήτριος Βραχάτης, Επεμβατικός Καρδιολόγος – Αρρυθμιολόγος, Διδάκτωρ Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.