Αρρυθμίες Καρδιάς: Τι Είναι, Πότε Ανησυχώ και Πώς Αντιμετωπίζονται

Γράφει ο Δημήτριος Βραχάτης, Επεμβατικός Καρδιολόγος – Αρρυθμιολόγος, Επίκουρος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Τι είναι αρρυθμία;

Αρρυθμία καλείται οποιαδήποτε απόκλιση από τον απόλυτα φυσιολογικό τρόπο που «χτυπά» η καρδιά. Ο φυσιολογικός καρδιακός ρυθμός, δηλαδή ο τρόπος που οι κοιλότητες της καρδιάς «χτυπούν» (συστέλλονται) συντονισμένα ώστε να προωθούν τον όγκο του αίματος που βρίσκεται εντός αυτών, λέγεται φλεβοκομβικός (ο φυσιολογικός «ηλεκτρικός βηματοδότης» της καρδιάς). Οτιδήποτε διαφορετικό από την προηγούμενη περιγραφή καλείται αρρυθμία (ή καρδιακή αρρυθμία). Ανάλογα με το «είδος» της, αυτή μπορεί να είναι ακίνδυνη ή επικίνδυνη, «αδιάφορη» ή κλινικά σημαντική.

Ήξερες ότι; Στον φλεβοκομβικό ρυθμό συστέλλονται οργανωμένα πρώτα οι κόλποι της καρδιάς και μετά οι κοιλίες της καρδιάς – αυτό γίνεται με καρδιακή συχνότητα 60 έως 100 φορές το λεπτό.

Ποια είναι τα είδη καρδιακής αρρυθμίας

Υπάρχουν πολλά είδη αρρυθμίας και ταξινομούνται (κυρίως) ανάλογα με το τμήμα της καρδιάς που τις δημιουργεί (κόλποι ή κοιλίες), αλλά και βάσει της καρδιακής συχνότητας (πόσες φορές «χτυπά» η καρδιά ανά λεπτό).

Έξτρα Καρδιακός Χτύπος

Όταν ο καρδιακός ρυθμός δεν «μονοπωλείται» από μία αρρυθμία, αλλά έχουμε μόνο μερικά επιπλέον «χτυπήματα» της καρδιάς, τότε μιλάμε για «εκτακτοσυστολική αρρυθμία».

Η καρδιά πάει Γρήγορα ή Αργά

Όταν η καρδιά «χτυπά» γρηγορότερα από 100 σφύξεις ανά λεπτό, τότε έχουμε «ταχυαρρυθμία» ή «ταχυκαρδία». Όταν η καρδιά «χτυπά» λιγότερες από 60 φορές ανά λεπτό, τότε έχουμε «βραδυαρρυθμία» ή «βραδυκαρδία».

Προέλευση: Υπερκοιλιακή ή Κοιλιακή;

Όταν η «γέννηση» μιας αρρυθμίας γίνεται στους κόλπους, τότε η αρρυθμία καλείται «υπερκοιλιακή αρρυθμία», ενώ όταν υπεύθυνες είναι οι κοιλίες, ονομάζεται «κοιλιακή αρρυθμία». Οι κοιλιακές αρρυθμίες μπορεί να γίνουν πιο συχνά και πιο επιτακτικά απειλητικές για τη ζωή, ενώ οι υπερκοιλιακές αρρυθμίες στη μεγάλη τους πλειοψηφία είναι συνήθως πιο «αθώες» και μας δίνουν χρόνο αντιμετώπισης. Η πιο διάσημη (και συχνότατη στις μεγάλες ηλικίες) είναι η κολπική μαρμαρυγή.

Πόσο σοβαρή είναι η έκτακτη συστολή;

Στην περίπτωση της εκτακτοσυστολικής αρρυθμίας (όταν δηλαδή υπάρχουν περισσότερες ή λιγότερες έκτακτες συστολές – «έξτρα χτύποι») μας ενδιαφέρουν δύο πράγματα. Πρώτον, το πόσο συχνές είναι αυτές μέσα στο 24ώρο (αυτό που επιστημονικά ονομάζεται «φορτίο»). Δεύτερον, αν αυτές είναι μεμονωμένες (παρεμβάλλονται δηλαδή ανάμεσα σε περιόδους φυσιολογικού καρδιακού ρυθμού) ή αν είναι πιο σύνθετες («οργανωμένες» ή «σύμπλοκες» αρρυθμίες).

Hint! Όταν απαντάμε στο πόσο γρήγορα «χτυπά» η καρδιά (χωρίς να δίνουμε περισσότερες διευκρινήσεις), αναφερόμαστε στο πόσες φορές συστέλλονται οι κοιλίες της καρδιάς κάθε λεπτό (αυτό είναι συνήθως και το «τρίτο» νούμερο που αναγράφεται στα ηλεκτρονικά πιεσόμετρα, ή το νούμερο των παλμών που υπολογίζουν τα οξύμετρα εκτός από το ποσοστό που αναφέρεται στο οξυγόνο του αρτηριακού αίματος).

Τι προκαλεί αρρυθμία — ποιοι είναι οι εκλυτικοί παράγοντες

Οι αρρυθμίες, ανάλογα με την κατηγορία τους, μπορεί να έχουν διαφορετικές αιτίες. Αν προσπαθήσουμε να απλοποιήσουμε τους λόγους που μπορεί να εμφανισθεί μία αρρυθμία, θα κάναμε τη βασική διάκριση σε εκείνους που οφείλονται στην ίδια την καρδιά και σε εκείνους που οφείλονται σε κάποιο άλλο όργανο ή εξωτερικό πρόβλημα.

Ενδεικτικά, ορισμένες παθήσεις της καρδιάς που μπορεί να προκαλέσουν αρρυθμίες είναι η στεφανιαία νόσος και το έμφραγμα του μυοκαρδίου, η μυοκαρδίτιδα, ορισμένες βαλβιδοπάθειες ή ακόμα και μόνον η «γήρανση» του ηλεκτρικού συστήματος της καρδιάς.

Αιτίες έξω από την καρδιά, αλλά προερχόμενες από τον οργανισμό μας, μπορεί να είναι μία εγκυμοσύνη, δυσλειτουργία του θυρεοειδούς αδένα, διάφορες ορμονολογικές διαταραχές (ειδικά στην περίοδο της περι-εμμηνόπαυσης για τις γυναίκες), η νεφρική ανεπάρκεια, η αναιμία, μία λοίμωξη (ειδικά αν έχει προκαλέσει πυρετό), οποιαδήποτε κατάσταση προκαλεί σωματικό ή ψυχικό στρες στον οργανισμό και άλλες καταστάσεις.

Αιτίες έξω από την καρδιά, αλλά όχι άμεσα προερχόμενες από το ανθρώπινο σώμα, μπορεί ενδεικτικά να είναι:

Η αυξημένη κατανάλωση καφέ ή άλλων διεγερτικών (τσάι, μάτε, κακάο κ.ά.)
Η κατανάλωση ενεργειακών ποτών
Η κατανάλωση αλκοόλ
Το κάπνισμα
Η χρήση απαγορευμένων ουσιών (π.χ. κοκαΐνη)
Η δράση φαρμάκων (ως ανεπιθύμητη ενέργεια)

Ποια είναι τα συμπτώματα αρρυθμίας;

Τα συμπτώματα που θα προκαλέσει μία αρρυθμία, δηλαδή πώς θα νιώσουμε όταν μας συμβεί, παρουσιάζουν ιδιαίτερα μεγάλη ποικιλομορφία:

Μπορεί να μη νιώσουμε απολύτως τίποτα
Μπορεί να νιώσουμε μία ακαθόριστη δυσφορία
Ίσως να νιώθουμε περισσότερο ή λιγότερο κουρασμένοι
Μπορεί να μοιάζει με δυσκολία στην αναπνοή
Ίσως το περιγράψουμε σαν ένα φτερούγισμα στην καρδιά
Άλλοτε μπορεί να μοιάζει σαν να σταματάει για λίγο η καρδιά μας
Μπορεί να θυμίζει ένα συνεχές ποδοβολητό μέσα στο στήθος
Ίσως φέρει αίσθημα ζάλης
Μπορεί να νιώσουμε ότι μαυρίζουν τα πάντα και σχεδόν να χάσουμε τις αισθήσεις μας
Μπορεί να υπάρξει πραγματική απώλεια αισθήσεων και λιποθυμία

Πρέπει να θυμόμαστε ότι η σοβαρότητα της αρρυθμίας δεν ταιριάζει πάντα με τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων — μπορεί δηλαδή μία σημαντική αρρυθμία να μη μας δώσει κανένα απολύτως σημάδι.

Ωστόσο, δεν πρέπει να παρασυρθούμε υποθέτοντας ότι ισχύει και το αντίστροφο: ένα σοβαρό σύμπτωμα θα πρέπει πάντα να θεωρηθεί «σημαντικό» και να αναζητήσουμε ιατρική συμβουλή, ώστε να ολοκληρωθεί η αντίστοιχη διερεύνηση.

Αρρυθμία και άγχος — πότε είναι ψυχολογική

Οι αρρυθμίες εμπλέκονται με το άγχος και το ψυχολογικό stress σε ένα φαύλο κύκλο. Όταν αγχωθούμε, μπορεί αυτή η ένταση να δημιουργήσει αίσθημα «αρρυθμίας». Αυτό υπάρχει περίπτωση να αντιστοιχεί σε κάποια πραγματική αρρυθμία ή απλά να αντιλαμβανόμαστε τον φυσιολογικό «χτύπο» της καρδιάς.

Στο σενάριο της πραγματικής αρρυθμίας, μπορεί απλά η καρδιά μας να επιταχύνθηκε (φλεβοκομβική ταχυκαρδία), να υπήρξαν μεμονωμένες έκτακτες συστολές (λίγες ή περισσότερες), ή ακόμα και να έρθει μια κρίση μιας πιο «σημαντικής» αρρυθμίας, όπως για παράδειγμα η κολπική μαρμαρυγή.

Στον αντίποδα, το ξαφνικό αίσθημα παλμών (υποκειμενική αίσθηση αρρυθμίας) μπορεί να ενεργοποιήσει αισθήματα φόβου, αγωνίας και εν γένει αρνητικής ψυχολογίας. Αυτά με τη σειρά τους μεγεθύνουν αυτό που νιώθουμε (σύμπτωμα), ανεξάρτητα από το αν υπάρχει επί της ουσίας αρρυθμία ή όχι (αν εκείνη ακριβώς τη στιγμή κάναμε ένα ηλεκτροκαρδιογράφημα, θα μπορούσε να είναι απολύτως φυσιολογικό).

Αυτή η παράξενη αλληλεπίδραση αρρυθμίας – άγχους – συμπτώματος, αν γίνει αντιληπτή, μπορεί να λειτουργήσει πυροσβεστικά. Να μας δώσει δηλαδή χρόνο να κατανοήσουμε τι μας συμβαίνει (στην πραγματική του διάσταση) και να απαντήσουμε αν χρειάζεται να αναζητήσουμε ιατρική συμβουλή. Στην περίπτωση που έχουμε ήδη εξεταστεί και δεν έχει προκύψει «παθολογικό υπόστρωμα», τότε ένα φευγαλέο σύμπτωμα δεν χρειάζεται να διερευνηθεί ξανά. Αν ωστόσο ο καρδιολόγος μας έχει ενημερώσει ότι σε επανεμφάνιση της αρρυθμίας πρέπει να κάνουμε έλεγχο, τότε αυτό είναι κάτι διαφορετικό. Σε κάθε περίπτωση, ένα σύμπτωμα που επιμένει σε ένταση ή σε χρόνο και δεν το έχουμε συζητήσει με τον καρδιολόγο μας δεν πρέπει να αγνοηθεί.

Αρρυθμία όταν ξαπλώνω ή τη νύχτα

Κλασική περίπτωση. Οι περισσότεροι εξεταζόμενοι διαμαρτύρονται ότι νιώθουν αυτά τα παράξενα συμπτώματα όταν ξαπλώσουν, και κυρίως τις νυχτερινές ώρες. Συνήθως αυτό δε σημαίνει απολύτως τίποτα. Μάλιστα, στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για απλές έκτακτες συστολές (ένα μεμονωμένο φτερούγισμα ή έστω πολλά μεμονωμένα φτερουγίσματα). Αυτό συμβαίνει διότι σταματούν οι αποσπάσεις του περιβάλλοντος, βρισκόμαστε σε ησυχία, και αν ξαπλώνουμε μπρούμυτα ή πλάγια αριστερά, πιέζουμε το θωρακικό τοίχωμα προς τη μεριά της καρδιάς — έτσι οι φυσιολογικές δονήσεις που παράγονται σε κάθε καρδιακό χτύπο γίνονται πιο έντονες και πιο αντιληπτές.

Πότε η αρρυθμία είναι επικίνδυνη — πότε πάω γιατρό;

Το πιο εύλογο ερώτημα είναι πότε θα πάω στον γιατρό, ή πότε είναι η αρρυθμία επικίνδυνη. Η απάντηση σε αυτές τις δύο ερωτήσεις δεν είναι ενιαία. Παρόλα αυτά, στην παρακάτω λίστα θα βρείτε περιπτώσεις στις οποίες πρέπει άμεσα να αναζητηθεί ιατρική συμβουλή:

Όταν προκαλεί πολύ χαμηλή καρδιακή συχνότητα (λιγότερους από 50 παλμούς το λεπτό)
Όταν προκαλεί πολύ μεγάλη καρδιακή συχνότητα (περισσότερους από 120-150 παλμούς το λεπτό χωρίς να ασκούμαστε)
Όταν δημιουργεί αίσθημα ότι πρόκειται να λιποθυμήσουμε
Όταν δημιουργεί παρατεταμένη δύσπνοια ή δυσφορία
Όταν δεν μας «επιτρέπει» να ξαπλώσουμε
Όταν ο ρυθμός είναι πλήρως ακανόνιστος
Όταν δημιουργεί αδυναμία να κάνουμε συνηθισμένες δραστηριότητες
Όταν δημιουργεί γενικά «θορυβώδη» συμπτώματα
Όταν ανήκουμε σε κατηγορία υψηλού κινδύνου, για παράδειγμα να έχουμε περάσει έμφραγμα του μυοκαρδίου ή εγκεφαλικό επεισόδιο

Όταν δεν συμβαίνει κάτι από τα παραπάνω, η «κλινική εικόνα» και η γενική μας κατάσταση είναι καλή, δεν πάσχουμε από άλλα προβλήματα υγείας και ήρθε ένα φευγαλέο σύμπτωμα που απλά δεν έχουμε ξαναζήσει στο παρελθόν, τότε μπορούμε με ηρεμία να το παρακολουθήσουμε και να το συζητήσουμε σε προγραμματισμένη βάση με τον καρδιολόγο μας.

Hint! Είτε επισκεφθούμε επειγόντως τον καρδιολόγο είτε όχι, η καταγραφή του καρδιακού ρυθμού ακριβώς τη στιγμή του συμπτώματος (ή λίγο μετά) — ακόμα και από ένα έξυπνο ρολόι (μπορεί να μην το έχουμε εμείς, αλλά να «δανειστούμε» από το κοντινό μας περιβάλλον) — μπορεί να αποβεί εξαιρετικά χρήσιμη και να μας γλιτώσει από πολλές μελλοντικές εξετάσεις.

Πώς διαγιγνώσκεται η αρρυθμία

Οι αρρυθμίες διαγιγνώσκονται μόνο όταν καταγραφούν σε ηλεκτροκαρδιογράφημα. Είναι αυτό που λέμε φαινόμενα παρατήρησης. Αν τις καταγράψουμε, υπάρχουν· αν δεν τα καταφέρουμε, έχουμε υποψία, αλλά μένουμε ακριβώς εκεί. Ορισμένες φορές μπορεί να ακολουθηθεί η πρακτική να χορηγηθεί κάποιο από τα πιο αθώα φάρμακα που διαθέτουμε, για να μειωθεί το σύμπτωμα. Ωστόσο αυτό, χωρίς να έχει υπάρξει τεκμηρίωση του «ποιος είναι ο εχθρός», μπορεί να οδηγήσει στο να κρυφτεί κάτω από το χαλί μία σημαντική διάγνωση, και έτσι η θεραπεία να είναι ελλιπής.

Η παροξυσμική φύση αρκετών αρρυθμιών (έρχονται και φεύγουν όποτε θέλουν, και όταν εμφανίζονται μπορεί να παραμείνουν για μικρά χρονικά διαστήματα) μπορεί να μας δυσκολέψει αρκετά στη διάγνωση με ένα πλήρες ηλεκτροκαρδιογράφημα που διενεργείται κατά την εξέταση στον ιατρό. Αυτός είναι ο λόγος που, πέραν του ηλεκτροκαρδιογραφήματος στο ιατρείο, εντάσσουμε στη διερεύνηση και μεθόδους παρατεταμένης παρακολούθησης, όπως το Holter (από μία ημέρα έως ακόμα και δύο εβδομάδες).

Οι συσκευές Holter, ανάλογα με το πόσα «κανάλια» ηλεκτροκαρδιογραφήματος διαθέτουν, μπορεί να έχουν τη μορφή ενός αυτοκόλλητου μόνο ή τη μορφή πολλαπλών αυτοκόλλητων που συνδέονται μεταξύ τους με καλώδια. Τις φοράει ο εξεταζόμενος στο ιατρείο και συνεχίζει κανονικά τη ζωή του για το διάστημα που έχει οριστεί. Όταν επιστρέψει τη συσκευή, ο καρδιολόγος μελετά με ειδικό λογισμικό τις καταγραφές.

Σε ορισμένες περιπτώσεις που το σύμπτωμα έρχεται πιο σπάνια (αλλά τόσο το ίδιο, όσο και τα κλινικά ερωτήματα που πρέπει να απαντήσουμε, είναι αρκετά σημαντικά), μπορούμε να επιστρατεύσουμε τις συσκευές loop recorder. Στα ελληνικά ονομάζονται εμφυτεύσιμοι καταγραφείς βρόχου, ή απλά εμφυτεύσιμα Holter. Αυτές είναι συσκευές σε μέγεθος μικρότερο από ένα καπάκι στυλό. Εμφυτεύονται στο στήθος του ασθενή, χωρίς να αφήνουν ιδιαίτερο σημάδι. Έχουν διάρκεια ζωής τρία έως τέσσερα χρόνια.

Σήμερα, επιπλέον των ιατρικών εργαλείων, τα έξυπνα ρολόγια (smartwatches) ή άλλες φορετές συσκευές (wearables) έχουν επίσης ρόλο στην αναγνώριση των αρρυθμιών με τρεις τρόπους:

Πρώτον, αν ρυθμιστούν προς αυτό, στέλνουν μία ειδοποίηση στον χρήστη — ακόμα και αν δεν έχει σύμπτωμα — ότι ο καρδιακός του ρυθμός μπορεί να παρουσιάζει αρρυθμία. Σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να διενεργηθεί ηλεκτροκαρδιογράφημα και εκτίμηση από τον καρδιολόγο.

Δεύτερον, οι πιο προηγμένες συσκευές μπορούν να κάνουν μία καταγραφή ηλεκτροκαρδιογραφήματος μονής απαγωγής. Αυτό δε γίνεται συνέχεια (όσο φοράμε το έξυπνο ρολόι), αλλά πρέπει ο χρήστης να «κλείσει το ηλεκτρικό κύκλωμα» ακουμπώντας με το δάχτυλο του τη συσκευή. Έτσι προκύπτει μία αρκετά αξιόπιστη καταγραφή, που μπορεί να τη στείλει στον γιατρό σε μορφή εγγράφου.

Τρίτον, οι περισσότερες συσκευές κάνουν μία συνεχή καταγραφή της μεταβολής του πόσο γρήγορα χτυπά η καρδιά. Αυτή είναι μία καταγραφή που μπορεί να μας υποβοηθήσει στο διαγνωστικό πεδίο, αλλά δυστυχώς δεν μπορούμε να την εμπιστευτούμε απόλυτα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η οριστική ταυτοποίηση της θεραπείας έρχεται μέσα από επεμβατική ηλεκτροφυσιολογική μελέτη. Με κατάλληλους χειρισμούς και ειδικούς καθετήρες που φτάνουν στην καρδιά από μία φλέβα στο μηρό, ο επεμβατικός ηλεκτροφυσιολόγος θέτει τη διάγνωση.

Hint! Τα smartwatches και τα wearables δεν είναι καρδιολόγοι. Κάνουν συχνά λάθη και προς τις δύο κατευθύνσεις. Συχνά μας λένε ότι έχουμε αρρυθμία, ενώ δεν έχουμε. Άλλες φορές δεν βλέπουν μία αρρυθμία, ενώ υπάρχει. Πρέπει πάντα να ελέγχει τις καταγραφές ο καρδιολόγος μας. Η αξία τους βρίσκεται στην ενεργοποίηση του χρήστη να ελέγξει το πιθανό πρόβλημα. Η μεγαλύτερη τους αξία όμως είναι η δυνατότητα να γίνει άμεσα μία ηλεκτροκαρδιογραφική καταγραφή την ώρα του συμπτώματος. Αυτό δε γίνεται αυτόματα — θέλει ορισμένες ενέργειες από τον χρήστη. Μάθετε λοιπόν να χρησιμοποιείτε σωστά τη συσκευή που έχετε!

Φυσική αντιμετώπιση αρρυθμίας — τι βοηθάει και τι όχι

Η καθημερινή φροντίδα του σώματος μπορεί να μειώσει την εμφάνιση πολλών αρρυθμιών. Η θεραπεία περνά, δηλαδή, μέσα από τις καθημερινές μας συνήθειες. Φροντίζουμε τον εαυτό μας ώστε να μας δώσει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Δείτε τι βοηθάει περισσότερο:

Διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους
Επαρκής ενυδάτωση (μικρές ποσότητες, συχνά μέσα στη μέρα)
Σωματική άσκηση. Δεν ξεχνάμε να κινούμαστε μέσα στη μέρα όσο περισσότερο γίνεται. Ακόμα και το απλό περπάτημα βοηθάει. Σίγουρα, η συμμετοχή σε πιο συστηματική εκγύμναση είναι επίσης σημαντική. Δεν ξεχνάμε: το σώμα δεν αγαπά τις ακραίες μορφές γυμναστικής.
Δραστηριότητες που βοηθούν στη μείωση του άγχους, όπως yoga, διαλογισμός, ψυχοθεραπεία. Στις περιπτώσεις που το ψυχολογικό στοιχείο είναι έντονο, καλό θα ήταν να συμβουλευτούμε ειδικό επαγγελματία υγείας.
Νυχτερινή ανάπαυση: σωστό ωράριο, επαρκής διάρκεια, επιβεβαίωση ποιότητας. Είναι σημαντικό να αποκλειστεί παθολογία όπως η υπνική άπνοια. Αν αυτό συμβαίνει, ουσιαστικά το σώμα δεν ξεκουράζεται κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Αποφυγή κάθε είδους διεγερτικών ουσιών (π.χ. ενεργειακά ποτά). Για τον καφέ έχουμε δεδομένα για διαφορετική δράση ανά είδος αρρυθμίας (θετική ή αρνητική), αλλά στην περίπτωση που διαπιστώσετε ότι σας ενοχλεί, καλύτερο είναι να τον αποφεύγετε.
Πλήρης αποφυγή κάθε είδους και μορφής καπνίσματος (παραδοσιακό τσιγάρο, θερμαινόμενο, υγρές μορφές κ.ά.)
Αποφυγή μεγάλων γευμάτων ή τροφών που ξέρουμε ότι προσωπικά μας φέρνουν δυσφορία, π.χ. σφολιάτες. Οτιδήποτε φέρει δυσφορία στο στομάχι μας μπορεί να ενεργοποιήσει αρρυθμίες.
Αποφυγή αλκοόλ. Ακόμα και μικρές ποσότητες (ένα ποτήρι) σε ορισμένα άτομα μπορεί να προκαλέσουν κρίση αρρυθμίας.
«Φυτικά Σκευάσματα». Υπάρχει μια αυθόρμητη, λανθασμένη τάση για αδιάκριτη χρήση τέτοιων σκευασμάτων επειδή «δεν είναι φάρμακα». Αυτό δε σημαίνει ότι δεν έχουν αρνητικές επιπτώσεις, ούτε υπάρχει πάντα εξασφάλιση ότι έχουν ελεγχθεί επαρκώς από τις αρμόδιες αρχές. Η γενική συμβουλή είναι να αποφεύγονται.

Φάρμακα για την αρρυθμία

Αν έχετε φτάσει σε αυτό το σημείο του άρθρου, έχετε σίγουρα καταλάβει ότι οι αρρυθμίες χωρίζονται σε πολλές κατηγορίες. Επομένως, δεν είναι λογικό να υπάρχει μία μοναδική αντιμετώπιση. Στη διάθεσή μας έχουμε μία σειρά από φαρμακευτικές ουσίες, οι οποίες άλλοτε στοχεύουν στην «πλήρη» διόρθωση της αρρυθμίας και άλλοτε στον έλεγχο των «επιπτώσεών» της. Στα πιο διάσημα αντιαρρυθμικά συγκαταλέγονται οι β-αποκλειστές (π.χ. προπανολόλη, βισοπρολόλη), τα αντιαρρυθμικά κατηγορίας IC (π.χ. φλεκαϊνίδη, προπαφαινόνη), III (π.χ. αμιωδαρόνη) και οι αναστολείς καναλιών If (π.χ. ιβαμπραδίνη). Τα αντιαρρυθμικά φάρμακα, πέραν των επιθυμητών τους δράσεων, μπορεί να έχουν πολύ σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες — για αυτό και λαμβάνονται μόνον μετά από εξατομικευμένη υπόδειξη και καθοδήγηση από τον θεράποντα καρδιολόγο.

Πότε χρειάζεται επέμβαση (ablation, βηματοδότης ή απινιδωτής)

Αυτή είναι άλλη μια ερώτηση που μπορεί να απασχολεί τις σκέψεις μας, ειδικά όταν το σύμπτωμα είναι καινούργιο για εμάς. Σίγουρα έχουμε ακούσει από το κοντινό μας περιβάλλον για επεμβατικές θεραπείες, και το άγχος μας γεμίζει με αρνητικές σκέψεις. Ας ξεκαθαρίσουμε ορισμένα σημεία:

Πρώτον, να σημειώσουμε ότι στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων δεν θα χρειαστεί καμία απολύτως θεραπεία.

Δεύτερον, προτού μιλήσουμε για θεραπεία — πόσο μάλλον επεμβατική — θα πρέπει να εξαντληθεί η διερεύνηση και να αποδειχτεί ότι κάτι έχουμε να κερδίσουμε από αυτό.

Τρίτον, όπως ήδη αναφέραμε, κάθε αρρυθμία έχει τη δική της θεραπεία. Δεν είναι όλα για όλους.

Τέταρτον, οι σύγχρονες επεμβατικές θεραπείες είναι εξαιρετικά ασφαλείς, ελάχιστα επεμβατικές και πολύ πιο αποτελεσματικές από ό,τι τα προηγούμενα χρόνια.

Ας προσπαθήσουμε λίγο να απλοποιήσουμε τις επεμβατικές θεραπείες:

Ο βηματοδότης είναι μία συσκευή για την αντιμετώπιση βραδυαρρυθμιών (όταν η καρδιά μας χτυπάει πολύ αργά). Εμφυτεύεται στο σώμα, και συγκεκριμένα κάποια στοιχεία του μέσα στην καρδιά.
Ο απινιδωτής είναι μία συσκευή για την αντιμετώπιση απειλητικών για τη ζωή κοιλιακών αρρυθμιών. Μπορεί να λειτουργήσει πάντα και ως βηματοδότης. Εμφυτεύεται στο σώμα, και συγκεκριμένα κάποια στοιχεία του μέσα στην καρδιά. Αφορά ειδικές ομάδες ασθενών υψηλού κινδύνου.
Η συσκευή CRT (συσκευή καρδιακού επανασυγχρονισμού) είναι μία ειδική θεραπεία για υποπληθυσμούς ασθενών που πάσχουν από καρδιακή ανεπάρκεια. Μπορεί να είναι μόνον βηματοδότης (αμφικοιλιακός βηματοδότης | CRT-P) ή μπορεί να είναι και απινιδωτής (αμφικοιλιακός απινιδωτής | CRT-D). Εμφυτεύεται στο σώμα, και συγκεκριμένα κάποια στοιχεία του μέσα στην καρδιά.
Ablation, ή Κατάλυση, ή Καυτηριασμός. Είναι μία πολύ γενική έννοια, σαν να λέμε «χειρουργείο» — μόνο που στην περίπτωση των αρρυθμιών είναι «αναίμακτο», ή ελάχιστα επεμβατικό, χειρουργείο. Είναι η τεχνική που χρησιμοποιεί ο επεμβατικός αρρυθμιολόγος (ηλεκτροφυσιολόγος) για να τροποποιήσει συγκεκριμένα κομμάτια της καρδιάς που ευθύνονται για την αρρυθμία. Για να το επιτύχει αυτό, χρησιμοποιεί ειδικούς καθετήρες που εφαρμόζουν ενέργεια στους καρδιακούς ιστούς (είτε μέσω ραδιοσυχνοτήτων, είτε μέσω θερμότητας, είτε μέσω της νεότερης τεχνολογίας ηλεκτροδιάτρησης – PFA). Η επιλογή της τεχνικής που θα χρησιμοποιηθεί εξατομικεύεται ανάλογα με την αρρυθμία και τον ασθενή.

Γιατί να επιλέξετε Ηλεκτροφυσιολόγο – Επεμβατικό Αρρυθμιολόγο

Ο επεμβατικός αρρυθμιολόγος ή ηλεκτροφυσιολόγος είναι ένας εξειδικευμένος καρδιολόγος που ασχολείται με την αντιμετώπιση των αρρυθμιών. Η εξειδίκευσή του αφορά το ηλεκτρικό σύστημα της καρδιάς, τόσο σε επίπεδο επεμβατικών θεραπειών όσο και σε επίπεδο φαρμακευτικής αγωγής.

Είναι σημαντικό να ασχοληθεί τόσο με τη διερεύνηση της αρρυθμίας, όσο και με τη θεραπεία της και την πιθανή μετεπεμβατική παρακολούθηση. Έχει την εμπειρία να αναζητήσει με τις σωστές μεθόδους και να προτείνει την κατάλληλη αντιμετώπιση.

Ένα συχνό πρόβλημα είναι η διάγνωση ενός Holter από καρδιολόγο που είναι «τυφλός» σε σχέση με τις πληροφορίες για το ιστορικό του ασθενούς, για το σύμπτωμα ή/και την αρρυθμία που αναζητάμε.

Στην προσωπική μου φιλοσοφία, η πλήρης μελέτη του φακέλου του ασθενή, αλλά και η παροχή δεύτερης γνώμης, είναι μεγάλης σημασίας. Ο ασθενής πρέπει να είναι σίγουρος ότι άκουσε όσες πληροφορίες νιώθει ότι χρειάζεται, ενημερώθηκε σχολαστικά για τους στόχους και τους όποιους κινδύνους, και ακολούθως αποφάσισε για τη θεραπεία του. Αν κάτι από όσα διαβάσατε σας αφορά, κλείστε ραντεβού για αξιολόγηση.

Συχνές Ερωτήσεις

Η αρρυθμία είναι επικίνδυνη;

Η πλειοψηφία των ανθρώπων που θα νιώσουν μία αρρυθμία δεν κινδυνεύουν. Ωστόσο, δεν υπάρχει μία απάντηση για όλους. Ορισμένες κατηγορίες υψηλού κινδύνου θα πρέπει να λάβουν ειδική θεραπεία για να αποφύγουν τους κινδύνους συγκεκριμένων αρρυθμιών.

Μπορεί μια αρρυθμία να περάσει μόνη της;

Ναι, τις περισσότερες φορές θα νιώσουμε αυτό το αίσθημα παλμών μία φορά και δε θα μας ξαναενοχλήσει. Όταν η καρδιά μας δεν πάσχει από κάποια συγκεκριμένη παθολογία, τότε αυτό που νιώσαμε ήταν περιστασιακό και καλοήθες.

Χρειάζεται πάντα φάρμακο η αρρυθμία;

Εξαρτάται από την αρρυθμία που εμφανίσθηκε. Ορισμένες αρρυθμίες απαιτούν φαρμακευτική θεραπεία μόνο αν μας ενοχλούν (αν τις νιώθουμε). Σε περιπτώσεις απαιτείται φαρμακευτική αγωγή εφόρου ζωής. Αυτό συνήθως αφορά άτομα με πολλαπλές ασθένειες.

Πόσο διαρκεί μια εξέταση Holter;

Η συνηθισμένη διάρκεια είναι 24 ώρες. Μπορεί ωστόσο να χρειαστεί να το κρατήσουμε για μεγαλύτερο διάστημα, από 2 έως 14 ημέρες. Εξαρτάται από την αρρυθμία και το κλινικό συμβάν που προσπαθούμε να διευκρινήσουμε.

Η κατάλυση (ablation) πονάει / είναι επικίνδυνη;

Στη σύγχρονη ιατρική έχει καταρριφθεί το στερεότυπο του «όταν πας στον οδοντίατρο, πονάει». Καταβάλλεται κάθε προσπάθεια να μη νιώσει τίποτα ο ασθενής. Ωστόσο, η απόλυτη αλήθεια είναι ότι μπορεί να υπάρξουν ορισμένες ενοχλήσεις κατά την προετοιμασία, κατά τη διάρκεια ή και μετά την επέμβαση. Η επικινδυνότητα εξαρτάται από τον τύπο της αρρυθμίας — συνήθως μιλάμε για νούμερα πολύ κάτω του 1%. Πριν από κάθε τέτοια επέμβαση, τα συζητάμε αναλυτικά με τον επεμβατικό αρρυθμιολόγο – ηλεκτροφυσιολόγο μας.