Η εκτακτοσυστολική αρρυθμία είναι μια από τις πιο συχνές καρδιολογικές αρρυθμίες που συναντώνται τόσο σε υγιείς ανθρώπους, όσο και σε άτομα με καρδιολογικά προβλήματα. Αν και σε πολλές περιπτώσεις η εκτακτοσυστολική αρρυθμία δεν προκαλεί σοβαρά προβλήματα, όταν συνυπάρχει με άλλες καρδιοπάθειες, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης πιο σοβαρών καρδιαγγειακών επεισοδίων.
Τι είναι η εκτακτοσυστολική αρρυθμία;
Η εκτακτοσυστολική αρρυθμία είναι ένας τύπος αρρυθμίας κατά τον οποίο παρατηρούνται επιπλέον καρδιακοί παλμοί, οι οποίοι προκύπτουν πριν από την κανονική συστολή της καρδιάς. Αυτοί οι επιπλέον παλμοί ονομάζονται “εκτακτοσυστολές” και συνήθως δεν αποτελούν σοβαρή απειλή για την υγεία, εκτός και αν συνυπάρχουν άλλοι παράγοντες κινδύνου, όπως σοβαρές καρδιοπάθειες ή αρτηριακή υπέρταση.
Οι εκτακτοσυστολές μπορούν να εμφανίζονται είτε στους κόλπους (γνωστές ως κόλπικες εκτακτοσυστολές) είτε στις κοιλίες της καρδιάς (γνωστές ως κοιλιακές εκτακτοσυστολές). Στις περισσότερες περιπτώσεις, η αρρυθμία αυτή εμφανίζεται περιστασιακά και δεν προκαλεί συμπτώματα, ενώ μπορεί να παρατηρηθεί και σε απόλυτα υγιή άτομα, ιδιαίτερα όταν συγκεντρώνουν παράγοντες όπως το άγχος ή η καφεΐνη.
Τα αίτια που προκαλούν εκτακτοσυστολική αρρυθμία
Οι εκτακτοσυστολικές αρρυθμίες μπορεί να προκληθούν από διάφορους παράγοντες, τόσο καρδιολογικούς όσο και μη καρδιολογικούς. Τα κυριότερα αίτια περιλαμβάνουν:
- Καρδιολογικά αίτια:
– Ιστορικό καρδιοπάθειας: Οι άνθρωποι με υπέρταση, στεφανιαία νόσο ή μυοκαρδιοπάθεια είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν εκτακτοσυστολικές αρρυθμίες. Οι αρρυθμίες αυτές μπορεί να υποδηλώνουν την παρουσία δομικών προβλημάτων στην καρδιά.
– Καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις: Μετά από καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις, όπως το bypass ή η αντικατάσταση βαλβίδας, η εκτακτοσυστολική αρρυθμία είναι συχνή, ειδικά κατά τη διάρκεια της ανάρρωσης.
– Αρρυθμίες άλλου τύπου: Η ύπαρξη άλλων αρρυθμιών, όπως η κολπική μαρμαρυγή, μπορεί να ενισχύσει την εμφάνιση επεισοδίων που ομοιάζουν με επεισόδια εκτακτοσυστολών. - Μη καρδιολογικά αίτια:
– Καφεΐνη και αλκοόλ: Υπερβολική κατανάλωση καφεΐνης, αλκοόλ ή άλλων διεγερτικών μπορεί να προκαλέσει ή να εντείνει τις εκτακτοσυστολές.
– Άγχος και ψυχικές καταστάσεις: Το άγχος, οι αγχωτικές καταστάσεις και οι διαταραχές της διάθεσης, όπως η κατάθλιψη, μπορούν να προκαλέσουν διαταραχές στον καρδιακό ρυθμό.
– Φαρμακευτική αγωγή: Ορισμένα φάρμακα, όπως τα διεγερτικά και τα αντιισταμινικά, μπορεί να προκαλέσουν εκτακτοσυστολές.
– Ηλικία: Οι εκτακτοσυστολές είναι πιο συχνές καθώς αυξάνεται η ηλικία, χωρίς να σημαίνει ότι η παρουσία τους σε μεγαλύτερη ηλικία είναι ανησυχητική.
Τα συμπτώματα της εκτακτοσυστολικής αρρυθμίας
Η εκτακτοσυστολική αρρυθμία συνήθως δεν προκαλεί σοβαρά συμπτώματα και μπορεί να περάσει απαρατήρητη. Ωστόσο, όταν τα συμπτώματα εμφανίζονται, τα πιο κοινά περιλαμβάνουν:
– Αίσθημα παλμών: Ο ασθενής μπορεί να αισθανθεί τον καρδιακό παλμό ως «κτύπημα» ή «φτερούγισμα» στο στήθος.
– Ζάλη ή λιποθυμία: Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, η εκτακτοσυστολική αρρυθμία μπορεί να προκαλέσει αίσθημα ζάλης ή λιποθυμίας, ιδιαίτερα αν υπάρχει και υποκείμενη καρδιολογική πάθηση.
– Αίσθημα κόπωσης: Η επανεμφάνιση των εκτακτοσυστολών μπορεί να προκαλέσει αίσθημα αδυναμίας ή κόπωσης κατά τη διάρκεια της άσκησης ή της καθημερινής δραστηριότητας.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι, ενώ οι εκτακτοσυστολικές αρρυθμίες συνήθως δεν προκαλούν σοβαρά προβλήματα, όταν παρατηρούνται συχνά ή συνδυάζονται με άλλα συμπτώματα, όπως πόνος στο στήθος ή δύσπνοια, είναι απαραίτητο να επισκεφθείτε έναν καρδιολόγο για πλήρη εκτίμηση.
Οι διαδικασία της διάγνωσης
Για να διαπιστωθεί η αιτία των εκτακτοσυστολικών αρρυθμιών και να αποκλειστούν άλλες πιθανές καρδιοαγγειακές καταστάσεις, συνήθως απαιτούνται οι εξετάσεις όπως ηχοκαρδιογράφημα (triplex καρδιάς), για την εκτίμηση της καρδιακής λειτουργίας και των βαλβίδων, ηλεκτροκαρδιογράφημα για την ανίχνευση των εκτακτοσυστολών και άλλων αρρυθμιών, Holter ρυθμού 24ώρου για την παρακολούθηση του καρδιακού ρυθμού καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας ώστε να καταγράψει οποιαδήποτε εκτακτοσυστολή ή αρρυθμία και εξέταση αίματος κατά την οποία ελέγχονται οι ηλεκτρολύτες και άλλα βιοχημικά δεδομένα που μπορεί να επηρεάζουν τον καρδιακό ρυθμό.
Πώς αντιμετωπίζεται η εκτακτοσυστολική αρρυθμία;
Η θεραπεία για την εκτακτοσυστολική αρρυθμία εξαρτάται από τη συχνότητα και τη σοβαρότητα των επεισοδίων, καθώς και από τα υποκείμενα αίτια. Στις περισσότερες περιπτώσεις, όταν η αρρυθμία είναι ήπια και ασυμπτωματική, δεν απαιτείται θεραπεία. Ωστόσο, όταν οι εκτακτοσυστολές γίνονται πιο συχνές ή συνδέονται με άλλες καρδιολογικές παθήσεις, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει:
- Φαρμακευτική αγωγή, συνήθως με β-αναστολείς ή άλλα αντιαρρυθμικά φάρμακα, τα οποία χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο των εκτακτοσυστολών.
- Αλλαγή στον τρόπο ζωής, με μείωση της καφεΐνης, του αλκοόλ και του άγχους.
- Σε σπάνιες περιπτώσεις, όπου οι εκτακτοσυστολές είναι πολύ συχνές ή προκαλούν σοβαρά συμπτώματα, μπορεί να απαιτηθεί καθετηριασμός ή ακόμη και εφαρμογή της τεχνικής της κατάλυσης (ablation).
Η εκτακτοσυστολική αρρυθμία είναι συνήθως καλοήθης και μπορεί να αντιμετωπιστεί με απλές αλλαγές στον τρόπο ζωής ή με φαρμακευτική αγωγή. Ωστόσο, όταν συνυπάρχουν άλλα καρδιολογικά προβλήματα ή όταν τα επεισόδια γίνονται πιο συχνά ή σοβαρά, είναι απαραίτητο να ζητήσετε ιατρική συμβουλή και να παρακολουθήσετε την κατάσταση με τα κατάλληλα διαγνωστικά εργαλεία.
Γράφει ο Δημήτριος Βραχάτης, Επεμβατικός Καρδιολόγος – Αρρυθμιολόγος, Διδάκτωρ Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.